Wat gebeurt er in je lichaam bij een paniekaanval?

Je hart gaat ineens tekeer. Je krijgt het benauwd, je handen tintelen en je hoofd voelt licht. Je denkt: er is iets mis, ik word gek of ik ga flauwvallen. Wie ooit een paniekaanval heeft gehad, weet hoe overweldigend dat is. Ik heb ze zelf meegemaakt, bijvoorbeeld in de auto, op momenten dat er van buiten niets aan de hand was.

Begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, neemt de paniek niet meteen weg. Maar het helpt wel om er minder bang voor te worden. En juist die angst voor de angst houdt paniek vaak in stand.

Je alarmsysteem gaat af

Een paniekaanval is een heftige reactie van je alarmsysteem. Je lichaam denkt dat er gevaar is en maakt je in een paar seconden klaar om te vechten of te vluchten. Daarbij komen stresshormonen als adrenaline vrij. Dat systeem is bedoeld om je te beschermen. Bij een paniekaanval gaat het alarm alleen af terwijl er geen echt gevaar is.

Wat je voelt, en waarom

• Hartkloppingen: je hart pompt sneller om je spieren van extra bloed te voorzien.
• Snel ademen of benauwdheid: je ademhaling versnelt om meer zuurstof binnen te krijgen. Daardoor kan het juist voelen alsof je te weinig lucht krijgt.
• Tintelingen en duizeligheid: door het snelle ademen verandert de balans in je bloed, wat kan zorgen voor tintelende handen en een licht gevoel in je hoofd.
• Trillen en zweten: je spieren staan onder spanning en je lichaam probeert af te koelen.
• Het gevoel dat het niet echt is: je brein richt alle aandacht op overleven, waardoor de wereld om je heen soms vreemd of ver weg voelt.

Een paniekaanval bereikt meestal binnen ongeveer tien minuten zijn hoogtepunt en zakt daarna weer af. Ook al voelt het op dat moment alsof het nooit stopt.

Waarom paniek uit het niets lijkt te komen

Veel mensen zeggen: 'Het kwam echt uit het niets.' Maar vaak staat het systeem al langere tijd op scherp. Door langdurige spanning, weinig herstel en altijd doorgaan, is je alarmsysteem gevoeliger geworden. Dan is er maar een klein zetje nodig om het te laten afgaan. Lees ook 7 signalen dat je lichaam altijd 'aan' staat.

Wat kun je doen als je paniek voelt opkomen?

• Benoem het. Zeg tegen jezelf: dit is paniek, het is heel naar maar het gaat voorbij.
• Adem langer uit. Adem rustig in door je neus en laat je uitademing langer duren dan je inademing.
• Zoek grond. Voel je voeten op de vloer of je rug tegen een stoel. Noem vijf dingen die je ziet.
• Vecht er niet tegen. Hoe harder je de paniek wegduwt, hoe meer je alarmsysteem aanslaat. Laat de golf over je heen komen.

Deze tools helpen in het moment. Wil je ook dat de aanvallen minder vaak komen, dan is het belangrijk om je systeem als geheel weer in balans te brengen. Daar werk ik aan in het FLOW-programma, en in de FLOWBOX kun je er zelf mee beginnen. Lees meer over mijn aanpak op hulp bij paniekaanvallen.

Wil je eerst ontdekken wat jouw systeem belast? Download de gratis FLOWGUIDE.

Let op: heb je voor het eerst klachten zoals pijn op de borst, hartkloppingen of benauwdheid, laat dan altijd eerst een lichamelijke oorzaak uitsluiten door je huisarts. Bij acute nood bel je 112.