Je zenuwstelsel reguleren: waarom je lichaam blijft 'aan' staan

Je weet dat er niets aan de hand is. En toch voelt je lichaam alsof het elk moment mis kan gaan. Je hart klopt sneller, je schouders zitten vast en je hoofd blijft maar doorgaan. Herkenbaar? Dan is de kans groot dat je zenuwstelsel in de 'aan'-stand blijft hangen.

Veel mensen proberen dat op te lossen in hun hoofd. Positiever denken, jezelf geruststellen, nog een ademhalingsoefening. Soms helpt dat even. Maar als de onrust steeds terugkomt, zit het probleem vaak niet alleen in je gedachten. Het zit ook in je lichaam.

Wat doet je zenuwstelsel eigenlijk?

Je autonome zenuwstelsel regelt alles wat vanzelf gaat: je hartslag, je ademhaling, je spijsvertering. Grofweg heeft het twee standen. Het sympathische zenuwstelsel is je actiestand: alert, gefocust, klaar om te reageren. Het parasympathische zenuwstelsel is je ruststand: herstel, slapen, verteren en verwerken.

In een gezonde balans zit je het grootste deel van de dag in die ruststand en schiet je alleen kort in de actiestand als dat nodig is. In mijn werk noem ik dat de 80/20-verhouding: ongeveer 80 procent rust, 20 procent actie.

Waarom je systeem blijft hangen

Bij veel vrouwen die ik begeleid is die verhouding omgedraaid. Het lichaam staat het grootste deel van de dag op scherp. Dat is geen karakterfout en ook geen zwakte. Het is een staat van je lichaam, die vaak ontstaat door een combinatie van factoren: langdurige spanning, altijd doorgaan, weinig echte rustmomenten en oude ervaringen die je systeem heeft geleerd dat waakzaam blijven veiliger is.

Ook alledaagse dingen spelen mee. Veel cafeïne, eten in haast, een telefoon die de hele dag nieuwe prikkels geeft. Afzonderlijk lijken ze klein, maar samen houden ze je systeem gemakkelijk in de 'aan'-stand.

Twee lagen: bovenstroom en onderstroom

In de YLJA-methode kijk ik altijd naar twee lagen. De bovenstroom is wat je ziet en merkt: je gedachten, je gedrag en je reacties. De onderstroom is wat daaronder ligt: je zenuwstelsel, opgeslagen spanning en patronen die ooit zijn ontstaan om je te beschermen. Alleen in je hoofd werken is vaak niet genoeg, en alleen de diepte ingaan zonder je lichaam mee te nemen ook niet. Je hebt beide nodig.

Wat je vandaag al kunt doen

Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Kies één ding en probeer het een week lang:

• Adem langer uit dan in. Bijvoorbeeld 4 tellen in en 6 tellen uit. Een langere uitademing is een van de snelste signalen naar je ruststand. Meer oefeningen vind je in nervus vagus: wat is het en hoe helpt het je naar meer rust.
• Kom terug in het nu. Noem vijf dingen die je ziet, vier die je hoort en drie die je voelt.
• Maak één eetmoment echt een eetmoment. Zonder laptop, telefoon of haast.
• Begin je dag zonder scherm. Geef jezelf de eerste minuten na het wakker worden zonder nieuwe informatie.

Merk je dat het stil is, maar je lichaam nog steeds niet tot rust komt? Dan is het tijd om niet alleen prikkels te verminderen, maar ook je systeem te leren schakelen. Hoe ik daarmee werk, lees je op de YLJA-methode.

Meer weten over hoe Ylja je hierbij begeleidt? Lees alles over je zenuwstelsel tot rust brengen.

Wil je weten welke alledaagse dingen jouw zenuwstelsel ongemerkt belasten? Download dan de gratis FLOWGUIDE. Wil je direct aan de slag met tools voor spanning, rust en herstel? Ontdek de FLOWBOX.

Let op: heb je last van aanhoudende angst of paniekaanvallen, bespreek dit dan ook met je huisarts.