Paniekaanval 's nachts: waarom je in paniek wakker wordt

Je ligt te slapen en ineens schiet je wakker. Je hart bonkt, je bent bezweet en je hebt het gevoel dat er iets heel erg mis is. Er is geen enge droom, geen geluid, niets. En toch is je lichaam volledig in paniek. Een nachtelijke paniekaanval kan extra beangstigend zijn, juist omdat hij zo onverwacht komt.

Wat er gebeurt

Ook tijdens je slaap blijft je zenuwstelsel actief. Staat je systeem overdag lange tijd op scherp, dan blijft het ook 's nachts gevoelig. Kleine veranderingen in je lichaam, zoals een andere ademhaling of een snellere hartslag tijdens een slaapfase, kunnen dan door je alarmsysteem worden opgepikt als gevaar. Je wordt wakker midden in een stressreactie die al op gang was gekomen.

Wat er daarna in je lichaam gebeurt, is hetzelfde als bij een paniekaanval overdag. Dat lees je in wat gebeurt er in je lichaam bij een paniekaanval.

Waarom 's nachts zo naar voelt

Overdag kun je jezelf afleiden of iemand bellen. 's Nachts ben je vaak alleen met je gedachten, in het donker, en ben je net uit je slaap. Je bent gedesoriënteerd en hebt minder grip. Daardoor voelt de paniek groter, en dat kan weer zorgen voor angst om te gaan slapen. Zo ontstaat angst voor de angst.

Wat je kunt doen als het gebeurt

• Doe het licht aan. Licht helpt je brein om te oriënteren: je bent thuis, in je bed, veilig.
• Ga rechtop zitten en voel je voeten. Zet ze op de grond en voel de vloer.
• Adem langer uit dan in. Rustig, zonder te forceren.
• Benoem wat er gebeurt. Dit is paniek. Het is heel naar, maar het zakt weer.
• Neem de tijd. Ga pas terug liggen als je lichaam echt wat rustiger is. Een slokje water of even naar een andere kamer kan helpen.

Werken aan minder nachtelijke paniek

Nachtelijke paniekaanvallen zijn vaak een teken dat je systeem overdag te weinig kans krijgt om te herstellen. Daar valt veel winst te halen: echte rustmomenten, minder prikkels in de avond, minder cafeïne en een vast ritme. Lees ook cafeïne en onrust.

Wil je dieper werken aan de oorzaak, zodat je systeem weer leert dat het veilig is, ook 's nachts? Dat doe ik in het FLOW-programma. Zelf beginnen kan met de FLOWBOX. Meer over mijn aanpak lees je op hulp bij paniekaanvallen.

Ontdek welke alledaagse dingen jouw systeem ongemerkt belasten in de gratis FLOWGUIDE.

Let op: word je 's nachts wakker met pijn op de borst, ademnood of andere lichamelijke klachten, laat dan altijd eerst een lichamelijke oorzaak uitsluiten door je huisarts. Bij acute nood bel je 112.